کیارش یعقوبی و اثری که در جایزه خوشنویسی فجیره برگزیده شد
اثر «خط سوم» کیارش یعقوبی، ترکیبی هوشمندانه از خط، ماده و نور است که در قالبی هندسی و کنترلشده ارائه شده است. این کار نه صرفاً تجربهای زیباییشناختی، بلکه تأملی درباره ماهیت خط، حافظه فرهنگی و نسبت میان سنت و معاصر است. مربع ۱۰۰×۱۰۰ بوم، همچون میدان مراقبهای است که در آن تکرار، سکوت و درخشش به هم میرسند و مخاطب را به خوانشی چندلایه دعوت میکنند.
ایران آرت: رسانه هنری خاورمیانه ArtDayME اثری از کیارش یعقوبی را تحلیل می کنیم که در جایزه بین المللی خوشنویسی فجیره ۲۰۲۵ برگزیده شده است.
این اثر از سری خط سوم است که کیارش یعقوبی در سه سال اخیر روی آن متمرکز است
این اثر در ابعاد: ۱۰۰ × ۱۰۰ سانتیمتر با تکنیک ترکیب مواد روی بوم (اکرولیک، جوهر، ورق طلا) در سال ۲۰۲۵ خلق شده است.
این اثر از مجموعه «خط سوم» کیارش یعقوبی، نمونهای شاخص از مواجهه معاصر با خوشنویسی و ساختار نوشتار در بستر هنر مفهومی و آبستره است. اثر در قطع مربع ۱۰۰×۱۰۰، که خود فرمی متعادل و خنثی اما در عین حال مقتدر است، سامان یافته و همین انتخاب ابعاد، تأکیدی بر مرکزیت، سکون و تمرکز بصری دارد.
از منظر ترکیببندی، ساختار کلی اثر مبتنی بر لایهبندی افقی است. خطوط و نوشتارهای متراکم به صورت نوارهایی همعرض در سراسر بوم امتداد یافتهاند و ریتمی خطی و تکرارشونده ایجاد کردهاند. در میانهی اثر، نواری برجستهتر و خواناتر قرار دارد که به لحاظ بصری حکم «محور ثقل» را ایفا میکند. این محور افقی با یک ستون عمودی طلایی در پسزمینه قطع میشود؛ تقاطعی که ساختار صلیبی یا مختصاتگونهای را شکل میدهد و تنش بصری کنترلشدهای میان افق و عمود ایجاد میکند.
این تقاطع هندسی، مهمترین عنصر ساختاری اثر است و میتواند استعارهای از برخورد سنت و معاصر، ماده و معنا، یا زمین و امر متعالی تلقی شود.
نوشتار در این اثر در مرز میان خوانایی و انتزاع قرار دارد. هنرمند از زبان خط بهره میگیرد اما آن را از کارکرد صرفاً معنایی جدا میکند و به عنوان عنصر بصری مستقل به کار میبرد. تراکم خطوط در لایههای میانی بیشتر است و در بالا و پایین اثر به تدریج محوتر و رقیقتر میشود؛ این گرادیان تراکم، نوعی عمق فضایی ایجاد میکند.
عنوان مجموعه، «خط سوم»، میتواند به نوعی رویکرد بینابینی اشاره داشته باشد؛ نه خط سنتی کلاسیک، نه کاملاً خطزدوده و مدرن، بلکه ساحت سومی که خط را به مثابه تصویر و تصویر را به مثابه متن بازتعریف میکند.
پالت رنگی محدود اما هدفمند اثر وجه تشخص جالب توجه آن است: سیاه، خاکستری، سفید و طلایی.
رنگ طلایی ــ چه در قالب ورق طلا و چه در زمینهی زرد درخشان ــ نقشی محوری دارد. طلایی در سنت بصری ایرانی-اسلامی همواره حامل معناهای قدسی، نور، تجلی و امر متعالی بوده است. در این اثر، طلایی نه تزئین است و نه صرفاً جلوهای لوکس؛ بلکه عنصر مفهومی است که در تضاد با سیاهی جوهر، نوعی دیالکتیک نور و تاریکی میآفریند.
ستون عمودی طلایی در پسزمینه، همچون پرتوی نور یا شکافی در فضا عمل میکند و نوعی بعد معنوی یا متافیزیکی به ساختار هندسی اثر میبخشد.
استفاده از ترکیب مواد (اکرولیک، جوهر و ورق طلا) باعث ایجاد لایههای متنوع بافتی شده است. جوهر، ظرافت خطی و سیالیت را فراهم میکند؛ اکرولیک زمینهای مات و کنترلشده ایجاد میکند؛ و ورق طلا سطحی براق و بازتابنده به اثر میدهد.
این تنوع متریال، اثر را از یک سطح صرفاً دوبعدی خارج کرده و به آن کیفیتی شیءگونه (Object-like) میبخشد. تغییر زاویه دید، انعکاس نور روی طلا را دگرگون میکند و تجربهای پویا برای مخاطب میسازد.
تکرار خطوط افقی، ضرباهنگی موسیقایی ایجاد کرده است؛ نوعی «پالس بصری» که چشم را از بالا به پایین و بالعکس هدایت میکند. در عین حال، ستون عمودی طلایی این ریتم را قطع میکند و وقفهای آگاهانه در جریان یکنواخت ایجاد مینماید. این وقفه همان نقطه تأمل است؛ مکثی که مخاطب را از خواندن به دیدن، و از دیدن به اندیشیدن سوق میدهد.
اگرچه اثر در ذات خود دوبعدی است، اما به واسطهی لایهگذاری، تراکم خطوط و تغییر شدت رنگ، عمق ادراکی ایجاد شده است. نوارهای میانی جلوتر به نظر میرسند و بخشهای محوتر در پسزمینه عقب مینشینند. این بازی با عمق، اثر را از یک صفحه تخت صرف جدا میکند.
«خط سوم» میتواند اشارهای به وضعیت معاصر خط در هنر ایران و خاورمیانه باشد؛ عبور از دوگانهی سنت/مدرنیته و رسیدن به قلمرویی بینابینی. در اینجا، خط نه صرفاً حامل کلام است و نه صرفاً فرم تزئینی؛ بلکه به زبان تصویری مستقلی تبدیل میشود.
تقاطع افقهای متراکم نوشتار با ستون طلایی عمودی، میتواند به مواجهه انسان زمینی (افق) با امر متعالی (عمود) تعبیر شود. همچنین میتوان آن را به عنوان بیانیهای درباره لایهمندی هویت فرهنگی خواند؛ هویتی که از تکرار، تاریخ، حافظه و نور شکل میگیرد.
این اثر در امتداد جریان خوشنویسی معاصر ایران و خاورمیانه قرار میگیرد، اما با رویکردی مینیمالتر و ساختارمندتر. فاصلهگیری از فیگوراسیون و تمرکز بر ساختار هندسی و ماده، آن را به هنر مفهومی و آبستره نزدیک میکند. در عین حال، ریشههای فرهنگی آن کاملاً قابل ردیابی است.
اثر «خط سوم» کیارش یعقوبی، ترکیبی هوشمندانه از خط، ماده و نور است که در قالبی هندسی و کنترلشده ارائه شده است. این کار نه صرفاً تجربهای زیباییشناختی، بلکه تأملی درباره ماهیت خط، حافظه فرهنگی و نسبت میان سنت و معاصر است. مربع ۱۰۰×۱۰۰ بوم، همچون میدان مراقبهای است که در آن تکرار، سکوت و درخشش به هم میرسند و مخاطب را به خوانشی چندلایه دعوت میکنند.
گفتنی ست کیارش یعقوبی برنده ده جایزه معتبر خوشنویسی در ایران است از جمله رتبه اول جشنواره خوشنویسی قلم تهران و جایزه اثر برگزیده از مراسم چهارصدمین سال درگذشت میرعماد.
او بیش از ده نمایشگاه انفرادی برگزار کرده و در بیش از ۳۰ نمایشگاه گروهی شرکت کرده است.
هفت اثرش در گنجینه موزه هنرهای اسلامی مالزی که بزرگترین موزه هنرهای اسلامی در جنوب شرق آسیا است نگهداری می شود. فروش شش اثر در اپرا گالری دبی و سپس موفقیت و فروش های خوب در سلسله نمایشگاه های لندن، ژاپن، بحرین، امارات، ترکیه ...
هفتم اسفند ۱۴۰۳ از سوی گالری مژده اثری از مجموعه تازه کیارش یعقوبی در حراجی الباهی دوحه ارائه شد؛ در این حراج اثری از مجموعه "خط سوم" کیارش در ابعاد ۱۰۰×۱۰۰ سانتی متر به قیمت ۲۶۰۰ دلار به فروش رسید.
همین مولفه ها سبب شده مجموعه داران معتبر بسیاری آثاری از کیارش یعقوبی را در گنجینه خود بگنجانند.
