لئو کاستلی و قرارداد ۴۱ ساله با جاسپر جانز/ ۸ غول بازار هنر معاصر اینجا هستند: کاستلی گالری/ بازارسازان هنر(۶)

پس از پگی گوگنهایم، لئو کاستلی مهم‌ترین بازارساز قرن بیستم است و حتی از کان‌ویلر نیز به بازار امروز نزدیک‌تر است؛ زیرا اگر کان‌ویلر بازار مدرن را ساخت، کاستلی بازار هنر معاصر را ساخت. مردی که در تبدیل نیویورک به پایتخت بازار هنر جهان سهم بزرگی دارد و دستکم ۸ غول بازار هنر را از چراغ جادوی شبکه سازی اش درآورد!

ایران آرت : چرا کاستلی انتخاب مهمی است؟

او هنرمندان ناشناخته را مشهور کرد. وقتی گالری خود را در سال ۱۹۵۷ در نیویورک افتتاح کرد، کمتر کسی تصور می‌کرد هنرمندانی مانند  جاسپر جانز Jasper Johns رابرت راوشنبرگ Robert Rauschenberg فرانک استلا Frank Stella روی لیختنشتاین Roy Lichtenstein اندی وارهول Andy Warhol جیمز روزنکویست James Rosenquist کلاس اولدنبرگ Claes Oldenburg و البته ریچارد سرا Richard Serra روزی به غول‌های بازار هنر تبدیل شوند.

_ کشف دراماتیک جاسپر جانز

لئو کاستلی؛ مردی که با یک دیدار، جاسپر جانز را از یک هنرمند ناشناس به مهم‌ترین چهره هنر آمریکا تبدیل کرد.

صحنه کشف جاسپر جانز تقریباً سینمایی است.

سال ۱۹۵۷، لئو کاستلی برای دیدن آثار روبرت راوشنبرگ به استودیوی او رفت. در همان ساختمان، جاسپر جانز نیز کار می‌کرد. [ هر دو آن زمان ناشناخته بودند]

کاستلی بعدها تعریف کرد که از راوشنبرگ خواست کمی یخ بیاورد.  راوشنبرگ به طبقه پایین رفت؛ جایی که استودیوی جاسپر جانز قرار داشت. کاستلی همراه او پایین رفت و با دیدن پرچم‌ها، هدف‌ها و اعداد نقاشی‌شده جانز، همان لحظه گفت:

"برای تو نمایشگاه برگزار می‌کنم." و چند دقیقه بعد، مسیر تاریخ هنر را عوض کرد.

به نظر اکثر مورخان هنر "جاسپر جانز" مهم‌ترین کشف کاستلی است.

_ یک سال بعد اولین نمایشگاه جاسپر جانز در کاستلی گالری و فروش سه اثر به MOMA!

در ۲۰ ژانویه تا ۸ فوریه ۱۹۵۸ نخستین نمایشگاه انفرادی جاسپر جانز در گالری لئو کاستلی برگزار شد.

 آلفرد بار (مدیر موزه هنر مدرن نیویورک، MoMA) سه اثر از همان نمایشگاه را برای موزه خرید و جانز یک‌شبه به یکی از مهم‌ترین نام‌های هنر آمریکا تبدیل شد.

عکسی تاریخی از لئو کاستلی و جاسپر جانز 

از ۱۸ اثر، همه به جز دو اثر فروخته شدند. اما مهم‌تر از فروش، همان سه اثری بود که به لطف ارتباط کاستلی به MOMA راه یافت. این نخستین بار بود که آثار جانز وارد یک موزه بزرگ می‌شد و همین خرید، اعتبار بازار او را یک‌شبه متحول کرد.

_ کاستلی هزینه زندگی و تولید آثار جاسپر جانز را می داد

کاستلی ۵۱ ساله و جاسپر جانز ۲۸ ساله بود. رسانه ها اسناد، نامه‌ها و خاطراتی را منتشر کردند که  کاستلی هم هزینه زندگی و هم هزینه تولید آثار را تأمین می‌کرد.

_ رابطه ۴۱ ساله لئو کاستلی جاسپر جانز 

آن‌ها بر پایه نمایندگی انحصاری و اعتماد بلندمدت شکل گرفت، نه یک قرارداد با مدت مشخص. پس از نخستین نمایشگاه جانز در سال ۱۹۵۸، او عملاً تا پایان عمر لئو کاستلی در سال ۱۹۹۹ هنرمند گالری کاستلی باقی ماند؛ یعنی حدود ۴۱ سال همکاری. منابع مختلف نیز از این رابطه به‌عنوان یکی از طولانی‌ترین و موفق‌ترین همکاری‌های هنرمند و گالری‌دار در تاریخ هنر معاصر یاد می‌کنند. 

و یک نکته جالب توجه دیگر:

در سال ۱۹۹۳، گالری کاستلی نمایشگاهی با عنوان "جاسپر جانز: ۳۵ سال همکاری با لئو کاستلی" «Jasper Johns: 35 Years with Leo Castelli» برگزار کرد؛ عنوان نمایشگاه خود گواهی بود بر اینکه این همکاری به یک رابطه تاریخی تبدیل شده است.

_ لئو کاستلی پول نداشت!

این بخش را خیلی‌ها نمی‌دانند.

برخلاف تصور رایج، کاستلی در آغاز کار ثروتمند نبود. او حتی گاهی از جیب خود، به هنرمندان حقوق می‌داد، در حالی که فروش چندانی نداشت. سال‌ها طول کشید تا گالری روی پای خودش بایستد. یعنی او ابتدا اعتماد هنرمندان را خرید، نه آثارشان.

با این وجود کاستلی به هنرمندانش حقوق ماهانه پرداخت می‌کرد تا بدون دغدغه مالی فقط خلق کنند. این مدل در نیویورک تقریباً سابقه نداشت و بعدها به یکی از مهم‌ترین الگوهای بازار هنر تبدیل شد.

_ جمله مشهور کاستلی درباره هنرمندان

لئو کاستلی معتقد بود: "وظیفه گالری‌دار، فروش تابلو نیست؛ ساختن حرفه هنرمند است."

_ بازارسازی به سبک کاستلی

 کاستلی یک اصل ساده داشت: "اول هنرمند را بساز؛ بازار خودش ساخته می‌شود."

او هنرمندان را به موزه‌ها معرفی می‌کرد، نمایشگاه‌های انفرادی برایشان برگزار می‌کرد، آن‌ها را به مجموعه‌داران بزرگ اروپایی وصل می‌کرد و حتی برای سال‌ها هزینه زندگی برخی از آنان را می‌پرداخت.

_ قرارداد تاریخ هنری ریچارد سرا

قرارداد ۳ ساله کاستلی به ریچارد سرا در کتب بازار هنر به عنوان یک نمونه الهام بخش یادآوری می شود: 

وقتی کاستلی در سال ۱۹۶۷ با ریچارد سرا آشنا شد، مجسمه‌های عظیم سربی او تقریباً هیچ خریدار جدی نداشتند.

با این حال، کاستلی به سرا پیشنهاد داد که سه سال، ماهانه مبلغ ثابتی به او بپردازد؛ در حالی که خودش بعدها اعتراف کرد انتظار نداشت در این مدت حتی بتواند آن آثار را بفروشد. این یکی از روشن‌ترین نمونه‌های مدل حمایتی کاستلی از هنرمندان است.

این نکته به‌خوبی نشان می‌دهد که کاستلی فقط آثار قابل فروش را انتخاب نمی‌کرد؛ او روی " آینده یک زبان هنری" سرمایه‌گذاری می‌کرد.

آثار ریچارد سرا در کاستلی گالری

_ مجسمه های چند تنی ریچارد سرا؛ ایده لئو کاستلی؛ وقتی اثر در گالری جا نمی‌شود، گالری باید تغییر کند، نه هنرمند.

در سال ۱۹۶۸، سرا در نمایشگاه ۹هنرمند در انبار کاستلی Nine at Castelli Warehouse شرکت کرد.

او در همان نمایشگاه، اثر مشهور "پاشش سرب" Splashing را اجرا کرد؛ یعنی سرب مذاب را با ملاقه به گوشه دیوار و کف می‌پاشید تا پس از سرد شدن، خودِ فرایند اجرا به بخشی از اثر تبدیل شود. این کار یکی از لحظه‌های مهم شکل‌گیری هنر فرایندی (Process Art) محسوب می‌شود.  این صحنه از نظر روایی بسیار جذاب است؛ چون مخاطب تصور می‌کند هنرمند در حال «ساختن مجسمه» است، اما در واقع خودِ عمل، اثر هنری می‌شود.

کاستلی برای ریچارد سرا گالری را کافی ندانست، مجسمه‌های سرا آن‌قدر بزرگ بودند که دیگر در گالری معمولی جا نمی‌شدند. به همین دلیل، کاستلی فضای Castelli Warehouse را در گالری اش راه‌اندازی کرد؛ محلی صنعتی برای نمایش آثار محیطی و مجسمه‌های عظیم هنرمندانی مانند ریچارد سرا، بروس نائومن و اوا هسه. این تصمیم، شیوه نمایش هنر معاصر را تغییر داد. 

این یک نوآوری مهم است: وقتی اثر در گالری جا نمی‌شود، گالری باید تغییر کند، نه هنرمند.

کاستلی، بازار را با اثر تطبیق داد، نه اثر را با بازار.

بسیاری از گالری‌داران به هنرمند می‌گفتند اثری کوچک‌تر و قابل‌فروش‌تر بسازد. اما کاستلی برعکس عمل کرد.

او اجازه داد "سرا " همان مجسمه‌های چندتنی را بسازد و سپس برای نمایش و فروش آن‌ها، موزه‌ها، مجموعه‌داران بزرگ و فضاهای عمومی را وارد بازی کرد. این همان تفاوت میان یک فروشنده و یک بازارساز است.

_ وقتی کاستلی روی غیرممکن‌ها سرمایه‌گذاری می‌کرد

همین دو هنرمند، همین دو روایت، شخصیت واقعی لئو کاستلی، را بسیار بهتر از هر توضیح نظری نشان می‌دهند.

جاسپر جانز؛ نقاشی که با یک نمایشگاه به موزه هنر مدرن رسید.

ریچارد سرا؛ مجسمه‌سازی که سه سال حقوق گرفت، در حالی که خود کاستلی انتظار فروش آثارش را نداشت.

_ رابرت راوشنبرگ مانند جاسپر

اسناد پرداخت منظم کاستلی به راوشنبرگ وجود دارد. کاستلی سال‌ها هزینه زندگی او را پرداخت می‌کرد. می دانید که آنها ۱۹۵۷ نخستین بار دیدار کردند.

لئو کاستلی و رابرت راوشنبرگ 

_ وقتی کاستلی به اندی وارهول نه گفت!

کاستلی، بازار اندی وارهول را از صفر نساخت؛ اما حتمن یکی از تثبیت‌کنندگان آن بود. 

 کاستلی ابتدا وارهول را رد کرد!

یکی از روایت‌های مشهور تاریخ هنر این است که اوایل دهه ۱۹۶۰، وقتی اندی وارهول آثار اولیه‌اش را به لئو کاستلی نشان داد، کاستلی گفت که در حال حاضر هنرمند دیگری با همین زبان تصویری، یعنی روی لیختنشتاین، را در گالری خود دارد و نمی‌خواهد دو هنرمند مشابه را هم‌زمان نمایندگی کند.

نه کاستلی باعث شد وارهول به گالری Eleanor Ward (Stable Gallery) برود و نخستین نمایشگاه مهمش را آنجا برگزار کند.

این یکی از معروف‌ترین «نه»های تاریخ بازار هنر است.

 اما بعدترها کاستلی از آثار وارهول حمایت کرد و نخستین کسی بود که برای اندی بازار بین‌المللی ساخت.

 _روی لیختنشتاین و درخشش در کاستلی گالری

لئو کاستلی در سال ۱۹۶۲ نخستین نمایشگاه انفرادی روی لیختنشتاین را در گالری خود برگزار کرد.

این نمایشگاه باعث شد لیختنشتاین ظرف مدت کوتاهی از یک هنرمند نسبتاً ناشناخته به یکی از مهم‌ترین چهره‌های پاپ‌آرت آمریکا تبدیل شود.

بسیاری از آثار این نمایشگاه تقریباً بلافاصله به فروش رفت و جایگاه لیختنشتاین را در بازار هنر تثبیت کرد.

آثار نصب‌شده در پس‌زمینه نیز متعلق به لیختنشتاین هستند. تابلوی سمت چپ با منظره و ابرهای کمیک‌استریپی و اثر بزرگ سمت راست با ستون‌های کلاسیک، از مجموعه آثار او در دهه ۱۹۶۰ به شمار می‌روند.

این عکس معمولاً در ارتباط با همکاری نزدیک این دو منتشر می‌شود و نمادی از رابطه یکی از مهم‌ترین گالری‌داران قرن بیستم با یکی از چهره‌های اصلی پاپ‌آرت (Pop Art / پاپ‌آرت) است.

_پاپ آرت آمریکایی اینجاست: کاستلی گالری

حضور توامان اندی وارهول، روی لیختنشتاین و جیمز روزنکوئیست، در کاستلی گالری به تثبیت جنبش پاپ‌آرت در بازار جهانی کمک کرد. گالری کاستلی در دهه ۱۹۶۰ به مهم‌ترین ویترین هنر معاصر جهان تبدیل شد.

اگر بریتانیا محل تولد "پاپ آرت" بود، حتمن کاستلی گالری ابتدا بازار پاپ آرت آمریکایی را ساخت.

 کاستلی اگرچه خالق پاپ آرت نبود، اما نخستین کسی بود که با شبکه‌سازی میان هنرمندان، مجموعه‌داران، موزه‌ها و منتقدان، این جریان را به یکی از موفق‌ترین بازارهای تاریخ هنر معاصر تبدیل کرد.

_ آرشیو حیرت‌انگیز کاستلی در مرکز آرشیو هنر آمریکا

آرشیو لئو کاستلی که امروز در Archives of American Art نگهداری می‌شود، بیش از ۲۱۴ فوت خطی سند دارد؛ شامل قراردادها، نامه‌ها، اسناد مالی، مکاتبات با هنرمندان، پرونده‌های نمایشگاه‌ها، عکس‌ها و حتی دفترچه‌های شخصی او. این یکی از کامل‌ترین آرشیوهای تاریخ بازار هنر است و نشان می‌دهد چگونه یک گالری‌دار، بازار هنر را به شکلی حرفه‌ای مدیریت می‌کرد. 

_ تحولات کاستلی گالری

در دهه ۱۹۵۰ و اوایل دهه ۱۹۶۰ تمرکز گالری بر نقاشی، مجسمه و نمایشگاه‌های تجاری بود. از اواخر دهه ۱۹۶۰ و دهه ۱۹۷۰، با پیوستن هنرمندانی مانند ژوزف کاسوت Joseph Kosuth، لارنس واینر Lawrence Weiner، بروس نائومن Bruce Nauman، ریچارد سرا Richard Serra  گالری به سمت هنر مفهومی، چیدمان و آثار محیطی نیز رفت. کاستلی حتی فضایی به نام انبار [هنری ] کاستلی Castelli Warehouse را برای نمایش آثار محیطی و مجسمه‌های بزرگ ایجاد کرد.

_ جعبه اسناد لئو کاستلی   Leo Castelli

تولد: سپتامبر ۱۹۰۷

محل تولد: تریسته (آن زمان اتریش-مجارستان، امروز ایتالیا)

درگذشت: ۱۹۹۹

افتتاح گالری: ۱۹۵۷ در نیویورک

این گالری بعدها مشهورترین گالری هنر معاصر جهان شد.

سن لئو هنگام افتتاح گالری: ۵۰ سال

مدت فعالیت گالری کاستلی : ۴۲ سال

سند تاریخی

سال ۱۹۵۷ لئو کاستلی گالری خود را در نیویورک افتتاح کرد. یک سال بعد، نخستین نمایشگاه انفرادی جاسپر جانز را برگزار کرد؛ نمایشگاهی که مسیر هنر آمریکا را تغییر داد.

اسناد تاریخی متعددی درباره رابرت راوشنبرگ، ریچارد سرا ... در دسترس است.

نوآوری: 

یک:

او برای نخستین بار در بازار هنر آمریکا، هنرمندان را روی حقوق ماهانه قرار داد و آن‌ها را از وابستگی به فروش روزانه آثار رها کرد. 

دو:

امروزه بسیاری از پژوهشگران او را معمار بازار اولیه هنر معاصر می‌دانند هم‌زمان با ایجاد شبکه‌ای از موزه‌ها، رسانه ها ،منتقدان و مجموعه‌داران، بازار بین‌المللی برای هنرمندان آمریکایی ساخت : پرداخت حقوق ماهانه به هنرمندان.  معرفی به موزه‌ها. ارتباط مستقیم با رسانه ها و منتقدان. ایجاد شبکه مجموعه‌داران. همکاری بین گالری‌های اروپا و آمریکا. مدیریت عرضه آثار برای جلوگیری از افت قیمت. سرمایه‌گذاری بلندمدت روی هنرمند

سه:

تاسیس انبار هنری کاستلی که مجسمه های غول پیکر و هنرهای مفهومی را در آن نمایش می دهد

نتیجه

در کمتر از یک دهه، نیویورک جای پاریس را به‌عنوان مرکز بازار هنر معاصر گرفت و هنرمندانی مانند جاسپر جانز، رابرت راشنبرگ، اندی وارهول و روی لیختنشتاین به ستاره‌های بازار جهانی تبدیل شدند. 

میراث

امروز بسیاری از تاریخ‌نگاران هنر، لئو کاستلی را تأثیرگذارترین گالری‌دار نیمه دوم قرن بیستم می‌دانند؛ مردی که نشان داد بازار هنر فقط با خرید و فروش ساخته نمی‌شود، بلکه با سرمایه‌گذاری بلندمدت بر هنرمند شکل می‌گیرد. 

تقریباً تمام مدل امروز گالری‌های هنر معاصر از کاستلی الهام گرفته است: پرداخت کمک‌هزینه، مدیریت عرضه، ساخت شبکه رسانه ای و منتقدان، ارتباط با موزه‌ها و برنامه‌ریزی بلندمدت برای رشد هنرمند، همگی روش‌هایی هستند که کاستلی آن‌ها را به شکلی نظام‌مند تثبیت کرد.