سخنرانی مژده طباطبائی در دانشگاه پاریسسیته درباره مهدی سحابی
روز دوم کنگره چهار روزه انجمن نشانه شناسی فرانسه در دانشگاه پاریس سیته با سخنرانی مژده طباطبائی، بنیانگذار و مدیر گالری مژده درباره مهدی سحابی همراه خواهد بود
ایران آرت: روز دوم کنگره چهار روزه انجمن نشانه شناسی فرانسه در دانشگاه پاریس سیته با سخنرانی مژده طباطبائی، بنیانگذار و مدیر گالری مژده درباره مهدی سحابی همراه خواهد بود.
کنگره ۲۰۲۶ انجمن نشانهشناسی فرانسه با موضوع «تعیّن و عدم تعیّن» از ۱۷ تا ۲۰ ژوئن ۲۰۲۶ در دانشگاه پاریس سیتی برگزار میشود.
این رویداد علمی با محوریت «نشانهشناسی میان پیشبینیپذیری و پیشبینیناپذیری» به بررسی نسبت معنا، قطعیت، ابهام و امکانهای تفسیر در حوزههای مختلف فرهنگی، هنری و اجتماعی خواهد پرداخت.
روز دوم کنگره، ۱۸ ژوئن، مژده طباطبائی، مدیر گالری مژده که سال ۱۴۰۰ کتاب "تکاپوی معنا: تحلیل نشانه-معناشناختی آثار تجسمی مهدی سحابی" به قلم سه پروفسور نشانهشناس فرانسوی منتشر کرد در این رویداد مهم سخنرانی خواهد کرد.
همزمان با این کنگره، نمایشگاهی از آثار زندهیاد مهدی سحابی، هنرمند برجسته ایرانی، روز ۱۸ ژوئن ۲۰۲۶ در دانشگاه پاریس سیته برپا خواهد شد.
این رویداد با سخنرانی مژده طباطبایی و سهراب احمدی همراه خواهد بود و علاوه بر نمایش آثار، فیلمی درباره مهدی سحابی نیز به نمایش درمیآید.
همچنین پروفسورها ژک فونتنی، دُنی برتران و ایوان دارو هریس که کتاب "تکاپوی معنا: تحلیل نشانه-معناشناختی آثار تجسمی مهدی سحابی" حاوی مقالات آنهاست، در قالب نشست «رویکردهای نشانهشناختی» به بررسی ابعاد معنایی و نشانهشناختی آثار این هنرمند ایرانی خواهند پرداخت.
برگزارکنندگان و حامیان این رویداد انجمن نشانهشناسی فرانسه، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه پاریس سیته و گالری مژده در تهران هستند.
گالری مژده در آستانه این رویداد مهم در پاریس متن زیر را منتشر کرده است:
اکنون نزدیک به یک قرن از شکلگیری هنر مدرن در ایران میگذرد. در طول این سالها، پژوهشگران، هنرمندان و فعالان عرصۀ فرهنگ و هنر همواره کوشیدهاند تا دستاوردهای هنر مدرن ایران را در سطح بینالمللی معرفی کرده و جایگاه هنرمندان برجستۀ ایرانی را در تاریخ هنر جهان نمایان سازند.
گالری مژده، به عنوان یکی از گالریهای معتبر و تأثیرگذار ایران، با بیش از بیستوهفت سال فعالیت مستمر، همواره در مسیر معرفی و ترویج هنر ایران گام برداشته است. این گالری با رویکردی پژوهشمحور، افزون بر برگزاری نمایشگاههای تخصصی، انتشار کتابها و منابع پژوهشی را نیز در دستور کار خود قرار داده و با چاپ کتابهای تخصصی در این زمینه گامی مهم در میسر شدن این امر برداشته و تلاش کرده است بستری برای شناخت عمیقتر هنر ایران در سطح بینالمللی فراهم آورد.
در این مسیر، گالری مژده تنها به ظرفیت پژوهشگران ایرانی اکتفا نکرده و همواره از همکاری اندیشمندان و صاحبنظران برجستۀ جهان نیز برای مطالعه و معرفی هنر ایران بهره برده است.
یکی از مهمترین هنرمندانی که گالری مژده طی سالهای اخیر به معرفی و پژوهش پیرامون آثار او پرداخته، مهدی سحابی (۱۳۲۲–۱۳۸۸) است؛ هنرمندی چندوجهی که در مقام مترجم، نویسنده،روزنامهنگار، عکاس، نقاش و مجسمهساز، نقشی ماندگار در هنر مدرن ایران ایفا کرده است. این هنرمند همچنین در طول حیات پربار خود از چهرههای برجستۀ پیوند فرهنگی میان ایران و فرانسه به شمار میرود. سحابی با ترجمۀ رمان در جستوجوی زمان از دست رفته اثر مارسل پروست و نیز آثار نویسندگانی چون گوستاو فلوبر، سیمون دو بووار، اونوره دو بالزاک، لویی فردینان سلین و استاندال، سهمی ارزشمند در معرفی ادبیات فرانسه به جامعۀ فارسیزبان داشته است. در کنار فعالیتهای ادبی، مهدی سحابی در عرصۀ هنرهای تجسمی نیز فعالیتهای بسیار ارزشمندی داشته است و از هنرمندان مهم مدرنیست ایرانی محسوب میشود.
در سال ۱۴۰۰، کتاب مجموعه آثار این هنرمند با همکاری گالری مژده و موزه هنرهای معاصر تهران منتشر شد و همزمان نمایشگاه مروری بر آثار او در این موزه برگزار گردید. در جریان این نمایشگاه، مجموعهای از نشستهای تخصصی با هدف بررسی ابعاد گوناگون آثار و اندیشۀ هنری سحابی برگزار شد. یکی از این نشستها با حضور سه نشانهشناس برجستۀ فرانسوی، ژاک فونتنی، دنیس برتران و ایوان دارو-هریس و همچنین دو نشانهشناس برجستۀ ایرانی، دکتر مرضیه اطهاری نیکعزم و دکتر حمیدرضا شعیری، برگزار شد.
ثمرۀ این نشست تبدیل به کتابی ارزشمند با عنوان تکاپوی معنا: تحلیل نشانه-معناشناختی آثار تجسمی مهدی سحابی دربارۀ جهان هنری مهدی سحابی به قلم این سه نشانهشناس با ترجمۀ دکتر مرضیه اطهاری نیکعزم و همچنین زبانشناس ایرانی سهراب احمدی شد که دو سال پس از برگزاری این نشست توسط گالری مژده و موزه هنرهای معاصر تهران به چاپ رسید.
اکنون، در سومین سال انتشار این کتاب، گالری مژده مفتخر است آن را در چارچوب کنگرۀ بینالمللی نشانهشناسی فرانسه معرفی و رونمایی کند.
این برنامه در روز ۱۸ ژوئیه، از ساعت ۱۶:۳۰ تا ۱۸:۰۰، در دانشگاه پاریسسیته، آمفیتئاتر وایس به همراه نمایش فیلمی مستند از زندگی این هنرمند به کارگردانی مهدی رضاخانی که باعث آشنا شدن هرچه بهتر مخاطبان با او میشود، برگزار خواهد شد.
در این رویداد گزیدهای از آثار مهدی سحابی نیز به نمایش درخواهد آمد، رویدادی که فرصتی برای بازخوانی میراث یکی از تأثیرگذارترین چهرههای فرهنگی ایران و گفتوگو پیرامون پیوندهای فرهنگی و هنری ایران و فرانسه را فراهم میآورد.
دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه پاریس سیته، که ذیل مجموعۀ تاریخی سوربن قرار دارد، در سال ۲۰۱۹ از ادغام دانشگاههای پاریس ۵، پاریس ۷ و مؤسسۀ فیزیک زمین پاریس تأسیس شد.
این دانشگاه یکی از معتبرترین و مهمترین مراکز آموزش عالی فرانسه و جهان به شمار میرود. پاریس سیته از دیرباز یکی از قطبهای اصلی علوم پزشکی، علوم پایه، ادبیات، هنر و زبانهای خارجی بوده و پردیسها و دانشکدههای متعددی در سطح شهر پاریس دارد.
یکی از مهمترین دانشکدههای این دانشگاه در بلوار سنژرمن و خیابان سن-پِر واقع شده است.
در این دانشکده، لابراتوارهای پژوهشی متعددی در ارتباط با مدارس دکتری گوناگون در حوزههای علوم انسانی و اجتماعی فعالیت میکنند. از جمله مهمترین آنها میتوان به لابراتوار فلسفه، معرفتشناسی و سیاست اشاره کرد که پذیرای پژوهشگران و دانشجویان دکتری نشانهشناسی نیز هست. مدیریت این لابراتوار را آقای خوان آلونسو آلداما بر عهده دارد که همزمان ریاست انجمن نشانهشناسی فرانسه را نیز بر عهده دارد. ایشان با همکاری استادان و دانشجویان دکتری، محیطی پویا، فعال و علمی را در این مرکز پژوهشی فراهم کردهاند.
همایش بینالمللی انجمن نشانهشناسی فرانسه بهصورت دورهای برگزار میشود. هر دوره از این همایش بر اساس یک تماتیک اصلی و مجموعهای از محورهای تخصصی شکل میگیرد که هر محور در قالب پنلها و نشستهای علمی مستقل ارائه میشود. این رویداد از مهمترین گردهماییهای جامعۀ نشانهشناسی جهان به شمار میرود و هر ساله میزبان شمار زیادی از پژوهشگران و نظریهپردازان برجستۀ این حوزه است. در هر دوره نیز یک یا چند پنل به هنرهای تجسمی اختصاص مییابد.
در دورۀ جاری این همایش که از ۱۷ تا ۲۰ ژوئن در دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه پاریس سیته برگزار میشود، پنل هنرهای تجسمی از غنای علمی ویژهای برخوردار است. بیش از ۱۵ پژوهشگر و سخنران در این بخش حضور دارند و موضوعاتی همچون نقاشی، عکاسی، کیوریتوریال و سایر حوزههای هنرهای تجسمی را از منظر نشانهشناسی و در چارچوب تماتیک اصلی همایش بررسی خواهند کرد.
در بخش اختصاصیافته به نقاشی، آثار دو هنرمند برجستۀ ایرانی نیز مورد تحلیل قرار میگیرد. سهراب احمدی در روز ۱۸ ژوئن ساعت ۱۲ به بررسی آثار بهجت صدر و نسبت نقاشیهای انتزاعی او با مفهوم عدم تعین خواهد پرداخت و نشست بعدی به مهدی سحابی اختصاص یافته است که همراه با رونمایی از کتاب «تکاپوی معنا»، نمایش گزیدهای از آثار این هنرمند و سخنرانی نویسندگان کتاب برگزار خواهد شد.
گفتنیست پوستر کلی این دوره همایش نیز مزین به یکی از آثار مهدی سحابی است.
اهمیت این همایش در رویکرد علمی، نوآورانه و میانرشتهای آن نهفته است. چنین نشستهایی بستری ارزشمند برای گسترش پژوهشهای نظری در حوزه هنر و تقویت ادبیات نقد هنری فراهم میکنند؛ امری که امروز بیش از هر زمان دیگری مورد نیاز جامعۀ علمی و هنری است.
