EN

به بهانه گلایه‌های براهنی از انتشار غیر قانونی «روزگار دوزخی آقای ایاز»؛

دزدگیرهای کتاب برای دزدان بی فایده است/ یادداشتی بر معضل حق نشر

احسان رضایی: دزدگیرهای کتاب با همه دزدگیرها فرق می کنند همان طور که کتاب دزد ها با بقیه دزدها تفاوت دارند.

دزدگیرهای کتاب برای دزدان بی فایده است/ یادداشتی بر معضل حق نشر

ایران آرت: الان مدتی است که به هر چیزی که ذره ای ارزش مادی داشته باشد، دزدگیر وصل می کنند. یک سر به فروشگاه های بزرگ بزنید تا ببینید حتی شده است که برچسبی هم به اسم دزدگیر را به اجناس بچسبانند، می چسبانند تا کلاس کار حفظ شود. این وسط حتی به چیزهایی که نباید هم دزدگیر می زنند مثلا به کتاب. الان مدتی است که مد شده است کتابفروشی ها برمی دارند یک کیت الکتریکی را با برچسب به پشت یا داخل صفحات کتاب ها می چسبانند تا اگر فروشنده آن را غیر فعال نکرد، موقع خروج از فروشگاه، کیت مربوطه با کیت الکتریکی که در دو طرف در ورودی گذاشته اند، پیام های لازم را رد و بدل کنند و دستگاه آژیر بکشد و عرض و آبروی کسی که کتاب را بلند کرده است ببرد. خوب آیا این کار درستی است؟ این برچسب های الکتریکی دزدگیر کتاب خودشان قیمتی دارند و فکر کنید مثلا بردارند پشت یک کتاب چند هزار تومانی، یک کیت چندهزار تومانی بچسبانند که کسی آن چند هزار تومان اول را نپیچاند. خب آن کسی که نگران چندرغاز پول یک جلد کتاب است، منطقی اش این است که نگران هزینه خرید و نصب برچسب ها و نگهداری سیستم هم باشد دیگر. بعد اینکه جز کتاب های هنری و نفیس و گران قیمت، واقعا کتاب چیزی است که نگران دزدیدنش باشی؟ تصویر معرفی است که یک کتابفروش، کتاب هایش را در فضای آزاد رها کرده است و کنارش هم یک پلاکارت گذاشته بود "دزدها کتاب نمی خوانند و کتابخوان ها هم دزدی نمی کنند". حالا نه اینکه مدینه فاضله باشد و توی کتابفروشی ها هیچ خبط و خطایی نشود. نه، شاید یک نفر، دونفر هم پیدا بشود و بیایند چند جلد رمان را بلند کنند اما مثلا بردن چند جلد رمان عاشقانه بدون پرداخت قیمتشان ، اتفاقی است که صنعت نشر ما را مختل کند؟ دزدی اصلی در مورد کتاب، اتفاقی است که در پیاده رو های جلوی دانشگاه می افتد؛ جایی که کتاب ها به شکل افست تکثیر و فروخته می شود و هیچ چیزی هم از این فروش غیر قانونی نصیب نویسنده و مترجم و ناشر نمی شود .

می بینید که از این برچسب های دزدگیر کتاب، در مقابله با پدیده ی قاچاق کتاب و فروش کتاب های قاچاقی هیچ کاری بر نمی آید. این برچسب های پت و پهن فقط کتاب را خراب می کنند و از شکل و شمایل می اندازند. خود من بارها برای کندن این برچسب های بی قواره به دردسر افتاده ام و کتاب هایم هم خراب شده اند . معمولا کتاب های گالینگور ، یعنی از آن جلد های سخت را راحت می شود رفع و رجوع کرد اما کتاب های جلد مقوایی یا شومیز مصیبتی هستند. یا جلد پاره می شود ، یا چسب برچسب ، پشت جلد می ماند و به این طرف و آن طرف می مالد و گرفتاری.

نه فقط این دزدگیر های جدید کتاب ، که حتی آن دزدگیر های سنتی کتاب هم چیز های ضایعی بودند. دزدگیرهای سنتی ، مهرهایی بودند که ملت درست می کردند و اول و آخر و وسط کتاب، بلکه هر جایی از کتاب را که سفید مانده ، با آن سیاه می کردند که " این کتاب متعلق به کتابخانه ی شخصی فلانی است ". بعضی مهر ها یک جملات هشدار و انذاری هم ضمیمه داشت که مثلا " کتاب های ما را از ما جدا نکنید " یا  " کتاب خوان واقعی کتاب دیگران را نمی برد " و اصلا " لعنت بر پدر و مادر کسی که این کتاب را فلان " . اما خب ، این روش هم واقعا کارایی خاصی ندارد . از دو حال خارج نیست ، یا طرف کتابش را از جان دوست تر دارد ومی خواهد آن را پیش خودش نگه دارد ، که خب خودش باید هر بار که کتاب را دست می گیرد، چند صفحه در میان این جملات لعن و نفرین را تحمل کند اما یک حالت دیگری هم هست ، اینکه طرف این کتاب را دیگر نخواهد، بهتر از آن گیرش بیاید یا موضوع مطالعه و علاقه اش عوض شده باشد. آن وقت با چه رویی می خواهد کتاب را به دیگری هدیه بدهد یا آن را از کتاب خانه اش بیرون بگذارد؟ به نظرم نکته اش این است که اصلا دزدگیر گذاشتن برای کتاب ، کار بیهوده ای است . دزدگیر را باید برای چیزی گذاشت که ارزشش فقط مادی و قابل سنجش با پول است. اینجور چیزها هستند که اگر دزدیده شوند، کار دست صاحبشان می دهند اما مغوله کتاب که فقط  ارزش مادی ندارد. بخش مهمی از ارزش کتاب ، برای کلمات داخلش است. کسی که کتاب را می خواند، چیزی به دست می آورد که هیچ کس نمی تواند آن را از او بگیرد و بدزد. برای فکر توی سر که لازم نیست دزدگیر بگذاریم ؛ برای کتاب هم.

 

ارسال نظر