EN

برای نوشتن نقد می‌خواستند لشکرکشی کنند!/ دست سمندریان از مزارش بیرون ماند!

نصرالله قادری کارگردان و منتقد تئاتر گفت: امروزه متاسفانه اگر نقد مدیحه سرایی نباشد، آن را نقد نمی دانند. یا انگ می زنند این نقد، علمی نیست یا منفی است.

برای نوشتن نقد می‌خواستند لشکرکشی کنند!/ دست سمندریان از مزارش بیرون ماند!

ایران آرت: مهرداد رایانی مخصوص مجری کارشناس بخش تئاتر «چشم شب روشن» میزبان نصرالله قادری کارگردان و منتقد برای گفتگو درباره جریان نقد معاصر تئاتر ایران بود.

 قادری درباره وضعیت نقد در شرایط فعلی گفت: وضعیت نقد مثل وضعیت تئاتر است، یعنی حال خوشی ندارد. با وجود اینکه به لحاظ کمیت بسیار گسترده است. اساسا به نقد در جهان و به خصوص در ایران روی خوشی نشان داده نمی شود. در حالی که بدون نقد، ماندگاری وجود ندارد.

وی افزود: وقتی منتقد نباشد، نه هنرمند و نه اثرش نخواهد ماند. آدمی مثل یان کات است که شکسپیر را که خیلی پیش از ما بوده، به شخصیتی معاصر بدل و آثار او را برای ما قابل فهم می کند.

این نویسنده و کارگردان ادامه داد: امروزه متاسفانه اتفاقی که برای نقد ما رخ داده این است که اگر نقد مدیحه سرایی نباشد، یعنی یک وجه نقد را گرفتن و شبه نقد به وجود آوردن نباشد، آن را نقد نمی دانند. یا انگ می زنند این نقد، علمی نیست یا منفی است. در حالی که معنای این واژه را نمی دانند.

سردبیر ماهنامه تخصصی نمایش یادآور شد: در سال گذشته یکی از هنرمندان موسیقی، 50 نابغه در تئاتر کشف کرده است! اگر ما این تعداد نابغه داشتیم باید حالا تئاتر جهان را فتح کرده باشیم. آن هنرمند 50 نمایش دیده بوده و کارگردان هر اثر را نابغه خوانده بوده است.

قادری اضافه کرد: جذاب اینکه او حرفی که درباره نمایش اول زده بوده، درباره نمایش دهم هم بیان کرده بوده و این معیار نقد ما شده است. اما اگر درباره یکی از این آثار، منتقدی بیاید و بگوید این اثر به این دلایل تئاتر نیست. این منتقد منفور و پس زده می شود.

وی افزود: اگر منتقدی نقدی بنویسد و به مذاق هنرمندی خوش نیاید، می تواند او هم دست به قلم شود و بنویسد به این دلایل، آن منتقد هنر او را ادراک نکرده است. وگرنه ترور شخصیتی کار عاقلانه و هنرمندانه ای نیست.

عضو کانون ملی منتقدان تئاتر ایران ادامه داد: در مجله من نقدی منتشر شد که البته من آن را ننوشته بودم اما علیه این نقد طومار نوشتند و می خواستند آن را پیش وزیر ببرند تا بگویند جنایتی شده است! لشکرکشی و تهدید کردند. ما مدام می گفتیم بیایید دیالوگ برقرار کنیم. بگویید مشکل این نقد چیست و ما متنتان را منتشر می کنیم. اما ما را حکومتی می خوانند و به دگماتیسم محکوممان می کردند. که ما آمده ایم نمایش یا شخصی را بکوبیم! در حالی که هنرمند نماد مال یا گوشت کوب نیست که بکوبد. بلکه نقد منطقی نوشته شده است که برفرض اگر غلط است، پاسخی دارد.

قادری با اشاره به اینکه من معتقد به دیالوگ و انتقاد پذیری هستم، اظهار کرد: بوده که با نقدی موافق نبوده ام اما آن را در مجله چاپ کرده ام. همچنین بارها در سرمقاله نوشته ام اگر کسی سندی دارد بیاورد مبنی بر اینکه جوابیه ای برای نقدی نوشته شده و ما آن را چاپ نکرده ایم.

در ادامه رایانی مخصوص به خاطره ای از زنده یاد حمید سمندریان اشاره کرد که در سال 91 درگذشت و گفت: آقای کیانیان بعد از درگذشت ایشان گفتند دست آقای سمندریان از مزارشان بیرون مانده است و نمایش «گالیله» را نتوانستند اجرا کنند. سال 86 من مدیر وقت تئاتر شهر بودم و آقای سمندریان نمایش «ملاقات با بانوی سالخورده» را اجرا می کردند. من هر شب می رفتم و خدمت ایشان عرض ادب می کردم. یک شب به ایشان گفتم من می خواهم کنداکتور سال 87 را ببندم و همه مسئولان تمایل دارند و اصرار دارند که حمایت لازم را انجام بدهند. شما بفرمایید کی و چگونه می خواهید چه اجرایی داشته باشید.

وی افزود: ایشان گفت من اجرا نمی روم. مگر من چند بار در سال اجرا می روم. گفتم شما سالیانه اجرا نمی کنید، 5، 6 سال یک بار اجرا می کنید. گفت بله برای همین نمی توانم بلافاصله بعد از نمایش فعلی ام مشغول تمرین و اجرا شوم. گفتم شما چند مورد پیش آمده که این کار را کرده اید همه تئاتری ها مایلند «گالیله» اجرا شود، حیف است.

مجری کارشناس «چشم شب روشن» ادامه داد: ایشان پاسخ داد کسی به من نقدی کرده است و من که 70 و چند سال سن دارم، با اینکه تا به حال 12، 13 نمایش بیشتر اجرا نکرده ام می خواهم باز هم وسواس به خرج بدهم. خودم هنوز در این باره به نتیجه نرسیده ام. کسی مرا نقد کرده و این نقد هنوز در گوشم مانده است. پرسیدم چه کسی؟ گفت آقای فرهاد مهندس پور سال 83 در جشنواره 23 تئاتر فجر به من گفت شما به روز نیستی و فرد قدیمی هستی که باید اجازه بدهی جوانترها بیایند و دیگر دور، دور شما نیست.

رایانی مخصوص با بیان اینکه سمندریان با اینکه دو شب دیگر هم از او درخواست نکرده، آخر هم نپذیرفت و «گالیله» را اجرا نکرد، تاکید کرد: سال 83، جشنواره 23 تئاتر فجر بود. دبیر جشنواره انتخاب شده و تغییرات متعددی رخ داد. آقای مهندس پور هم در شورای نظارت مشغول به کار شدند و تحولات مختلفی ایجاد کردند و بلافاصله نقدها و اعتراضاتی به جریان ایشان شد اما ایشان گوش نمی دادند.

قادری تصریح کرد: در رسانه ها اگر بخواهید نقد بنویسید، مدیرمسئول که اصلا کاری با منتقد ندارد، سردبیر که اصلا او را نمی شناسد، مسئول صفحه هم اگر ارتباط خوبی با آن هنرمند داشته باشد و احساس کند نقد شما منفی است، آن نقد را چاپ نمیکند. اینگونه منتقد هم مثل هنرمندانی میشود که اجازه کار ندارند. تصور می کنند اگر منتقد را حذف کنند، می توانند موفق و پیروز باشند. اما گذشته چراغ راه آینده است. درباره استاد سمندریان صحبت کردیم، اگر به تعبیر این آقایان باشد، من تندترین نقدها را درباره آثار ایشان نوشتم، اما هرگز از استاد یک اخم هم ندیدم. از زنده یاد اکبر رادی هم ندیدم خم به ابرو بیاورد یا مرا به خانه اش راه ندهد، یا هوادارانش را بفرستد که ماشینم را پنچر کنند، تهدید کنند که اسید می پاشیم و...

رایانی مخصوص در پایان گفت: با توجه به همه حرفهایی که زده شد، منفعت های شخصی باید حذف شود. تاریخ به ما کمک میکند. وقتی کسی اشتباهاتی داشته است و خطاهایی انجام داده نباید دوباره آنها را تکرار کند. چگونه او باید آن خطاها را متوجه شود؟ توسط نقد و تکرار شواهد تاریخی. چرا تاریخ دارد دوباره تکرار می شود؟ نقد به همه کمک می کند.

قادری نیز در پایان گفت: امیدوارم مسئولان و هنرمندان ما سعه صدر داشته باشند و خود انتقادی داشته باشیم. همه به یاد بسپاریم که تئاتر دیالوگ است، فرهنگ است و فرهیختگی است. تئاتر شو کردن و هوچیگری نیست.

«چشم شب روشن» به تهیه کنندگی امیر قمیشی و با اجرای محمد صالح علا، شنبه تا چهارشنبه ها هر شب ساعت 23 از شبکه چهار سیما روی آنتن میرود.

 

منبع: فارس

ارسال نظر