شاهکاری از صادق تبریزی در کلکسیون رها گالری خاورمیانه
یک نمونهی اصیل از نقاشی سقاخانهای: بهرهگیری از نمادهای مذهبی، مردمی و عرفانی. تلفیق خوشنویسی با نگارگری. آمیختگی سنت، اسطوره و فرم مدرن. یک شعر تصویری. سواران با ترکیب شمشیر، ردای بلند و پوشش سر، بیانگر چهرههایی اسطورهایاند، شاید از روایتهای شاهنامه یا داستانهای عاشقانه حماسی.این سری از آثار در جامعه هنری "سوارهای عاشق" نامیده می شود که در حوالی دهه های ۴۰ و ۵۰ خورشیدی خلق شده اند.
ایران آرت : کلکسیون رها گالری خاورمیانه که که توسط مهندس محمدرضا قائم مقامی بنیانگذاری شده و مدیریت می شود بیش از دو دهه است با تمرکز بر ارتقای هنر منطقه فعالیت فرهنگی مستمر دارد، شاهکارهای مدرنیستی و معاصر متنوعی از هنرمندان ایرانی و عرب را نگاهداری می کند.
یکی از این آثار، اثر بدون عنوان بسیار معروفی از زنده یاد صادق تبریزی است که با ترکیب مواد روی بوم در ابعاد ۱۵۰×۱۰۰ هست.این سری از آثار در جامعه هنری "سوارهای عاشق" نامیده می شود که حوالی دهه های ۵۰ و ۶۰ خورشیدی توسط زنده یاد تبریزی خلق می شدند.
صادق تبریزی [ ۱۳۱۷ تهران _ ۱۳۹۶ لندن] یکی از چهره های تأثیرگذار هنر نوگرای ایران و از پیشگامان جنبش سقاخانه در ایران بود؛ تلاشهای او در ایجاد زبانی نو در تلفیق عناصر موجود در هنر نگارگری و خوشنویسی کلاسیک ایرانی با مبانی هنر مدرن مولد شکل گیری سبکی کاملا اختصاصی برای وی شد و او را باید جزو نخستین هنرمندانی دانست که معیارهای زیباشناختی هنر نقاشیخط در ایران و حتی خاورمیانه را ارتقا بخشیدند.
میشل تاپیه ، منتقد شهیر فرانسوی سال ۱۳۵۰ خورشیدی وقتی صادق تبریزی فقط ۲۵ سال داشت، از نمایش آثارش در پاریس دیدن کرد و هنر او را " هنر والا" توصیف کرد و به یکی از مجموعه داران وی بدل شد.
تبریزی از معدود هنرمندان ایران است که آثارش بیش از 100 بار در حراجی های بین المللی ارائه شده و کارهایش در آرت فر ایتالیا، هیل لندن، منهتن سوهو آمریکا، آرتیتود پاریس، آرت اکسپو چین و نمایشگاه بینالمللی سوئیس ... ارائه و در موزههای مهمی همچون مجموعه گری دانشگاه نیویورک، موزه هان چین و موزههای بانک ملی، بانک سپه، بانک پاسارگاد و هنرهای معاصر تهران نگهداری میشوند.
این نقاشی صادق تبریزی که در کلکسیون رها گالری خاورمیانه نگهداری می شود نمود بارزی از آمیختگی سنت، اسطوره و فرم مدرن در هنر ایرانی معاصر است.
این اثر، جلوهای باشکوه از تزئینات تصویری در نقاشی ایرانی است. نوعی شعر تصویری که عناصر سنتی و مدرن را در کنار هم مینشاند. فیگورها نه تنها حامل روایتاند، بلکه بهسان نمادهایی از تاریخ و اسطوره، زیباییشناسی فرهنگ ایرانی-اسلامی را بازآفرینی میکنند.
دو سوار با پوششهای شاهانه و تجملی، روی اسبهایی که به دقت طراحی شدهاند، مرکز توجهاند. ویژگی فرمها عبارتاند از:
_ خطهای منحنی و پیچشی با ریتم درونی منظم.
_چهرههای نیمهرخ با چشمهایی بادامی و آرامشدار، یادآور نگارگری ایرانی.
_سواران با ترکیب شمشیر، ردای بلند و پوشش سر، بیانگر چهرههایی اسطورهایاند، شاید از روایتهای شاهنامه یا داستانهای عاشقانه حماسی.
_ پالت رنگی نماد محور
رنگها در این اثر صادق تبریزی، پرمایه، زنده و تزئینیاند: رنگهای غالب: سبز، طلایی، آبی، نارنجی و مشکی.
استفاده از رنگ طلایی و آبی لاجوردی، تداعیکننده کاشیکاریهای ایرانی و خوشنویسیهای مذهبی.
رنگها نه فقط برای پر کردن فضا، بلکه با دقت انتخاب شدهاند تا بار نمادین داشته باشند: سبز برای زندگی و روحانیت، طلایی برای شکوه، آبی برای آرامش و عقلانیت.
_ ترکیب بندی چند لایه
ترکیببندی این اثر تبریزی پیچیده و چندلایه است، اما تعادل تصویری دقیقی دارد: فیگورها در مرکز قاب، با تناظر متقارن در حالت و چیدمان.
موتیفهای هندسی، نقوش تزئینی، خوشنویسی و الگوهای اسلیمی در پسزمینه و پیرامون فیگورها پخش شدهاند و چشم را به گردش وا میدارند. قاببندی متأثر از سنت نگارگری ایرانی است، اما با ترکیب بصری مدرن.
_خطوط عربی فارسی
یکی از بارزترین مولفههای سقاخانهای در این اثر، کاربرد تزئینی و سمبولیک خوشنویسی است:
خطوط عربی/فارسی با اشکال دایرهای، مربعی و لوزی در زمینه و لباس فیگورها حک شدهاند.
نقوش هندسی یادآور پنجرههای مشبک و گرهچینیهای اسلامیاند. شمشیر، نماد قدرت و حماسه است؛ در کنار آرامش چهرهها، این تضاد ظریف بین جنگاوری و شفقت برقرار میشود.
_ مهارت نگارگری با سویه مدرن
تکنیک ترکیب مواد به شکلی استادانه بهکار گرفته شده: اکریلیک، طلاکاری، جوهر و شاید استفاده از ورق طلا یا رنگ فلزی.
سطوح مختلف بافت دارند و از نظر بصری لایهلایهاند. دقت خطوط و تزئینات، مهارت نگارگری را با شیوهی آزاد نقاشی مدرن پیوند زده است.
_ عاشقانه حماسی
اثر در عین تزئینی بودن، حامل یک روایت عاشقانه یا حماسی است: دو سوار که نگاهشان به هم گره خورده، نوعی گفتوگوی خاموش دارند؛ شاید داستانی عاشقانه یا صحنهای از ملاقات اسطورهای. حضور اسبها، شمشیر و آرایش لباسها، همه مؤید دنیای خیال و کهنالگوی ایرانی است.
_ جایگاه این اثر در نقاشی سقاخانه ای
این اثر یک نمونهی اصیل از نقاشی سقاخانهای است:
بهرهگیری از نمادهای مذهبی، مردمی و عرفانی.
تلفیق خوشنویسی با نگارگری.
رنگهای درخشان و استفاده از طلا برای القای تقدس و شکوه.
اثر صادق تبریزی، در این ترکیببندی رنگین و پرجزییات، روایتگر نوعی زیباییشناسی ایرانی با نگاهی معاصر است؛ اثری که بهخوبی سنت را بازخوانی میکند بدون اینکه در گذشته متوقف بماند. آفرینش او تلفیقی از روایت، تزئین، اسطوره و عرفان است که با فرم مدرن و تکنیکی پیشرو همراه شده است.
این اثر به کلکسیون رها گالری خاورمیانه تعلق دارد.
