بازارسازان هنر شماره یک جو ونگوگ بونگر
زنی که ونسان ون گوگ را نقاش جهانی کرد/ پرونده بازارسازان هنر : جو ونگوگ بونگر / یک
ونسان ونگوگ فقط ۳۷ سال زندگی کرد و در طول عمر کوتاهش در گمنامی محض زیست و فقط و فقط یک کار فروخت. اگر امروز ون گوگ یک نقاش با شهرت جهانی ست و بازار هنر تشنه خرید یک اثر از اوست و رکوردهای چند صد هزار دلاری دارد مدیون یک زن است: جو یا جونام.
ایران آرت: ونسان ونگوگ فقط ۳۷ سال زندگی کرد و در طول عمر کوتاهش در گمنامی محض زیست و فقط و فقط یک کار فروخت.
اگر امروز ون گوگ یک نقاش با شهرت جهانی ست و بازار هنر تشنه خرید یک اثر از اوست و رکوردهای چند صد هزار دلاری دارد مدیون یک زن است: جو یا جونام.Jo van Gogh-Bonger.
خانم جو (Johanna) ، جو ونگوگ بونگر ، همسر برادر ونسان بود ، زنی که پس از درگذشت ونسان و بعدتر برادر ونسان تنها وارث صدها شاید نزدیک به دو هزار نقاشی ونگوگ شده بود.
میراث ونگوگ، پیش از آنکه متعلق به جهان باشد، به زنی تعلق داشت که در بیستوهشتسالگی وارث نقاشیهای «ونسان» شد و در مسیری پر از ناامیدی و سختی، آنها را به گنجینههای جهانی تبدیل کرد. این روایت زنی است که یک هنرمند را جاودانه کرد.
_ آیا عکسی از جو و ونسان ونگوگ وجود دارد؟
نه ، چون جو در سال ۱۸۸۹ با تئو ونگوگ ازدواج کرد. ونسان در ژوئیه ۱۸۹۰ درگذشت.
از این رو این عکس ساخته فتوشاپ است.
در این مدت کوتاه، جو و ونسان تنها چند بار یکدیگر را دیدند و هیچ عکسی از حضور مشترک آنها ثبت نشده است. در واقع، حتی از خود ونسان نیز تنها چند عکس منتسب به دوران کودکی و جوانی باقی مانده و عکسهای او بسیار اندک هستند. از جو نیز چند پرتره و عکس تاریخی وجود دارد، اما هیچ تصویر مستندی از این دو نفر کنار هم در آرشیوهای شناختهشده، از جمله Van Gogh Museum، وجود ندارد. تنها عکس مشهور خانوادگی مرتبط با این ماجرا، عکس جو در کنار همسرش تئو ونگوگ است؛ نه در کنار ونسان.
وقتی «جو»(Johanna) ۲۸ساله بود، همسرش «تئو» را از دست داد و با یک کودک و در آپارتمانی مملو از آثار هنری برادر همسرش یعنی «ونسان ونگوگ» دستتنها باقی ماند.
در سالهای بعد از درگذشت «تئو»، نقاشیهای «ونسان ونگوگ» در سطح جهان به شهرت رسیدند. این اتفاق تا حد زیادی به لطف «جو» محقق شد. اما چرا او تا این حد به هنر «ونسان» متعهد بود؟
_ وارث صدها نقاشی ونسان ونگوگ
«جو» و «تئو» وقتی «تئو» در سال ۱۸۹۱ از دنیا رفت، کمتر از دوسال از زندگی مشترکشان میگذشت. بنابراین «جو» به طور ناگهانی مجبور شد که خود و پسر کوچکش را تامین کند و باید فکری به حال صدها نقاشی اثر «ونگوگ» که «تئو» برایش باقی گذاشته بود، میکرد.
_محقق کردن آرزوی «تئو»
«تئو» همیشه میخواست که توجه مردم را به هنر برادرش جلب کند و «جو» نیز میخواست به یاد همسرش به این آرزو جامه عمل بپوشاند.
جونا پاریس به «بوسوم»، شهری در هلند نقل مکان کرد و در آنجا مهمانخانهای به راه انداخت. این شهر خانه بسیاری از نویسندگان و هنرمندانی بود که «جو» آنها را میشناخت. این جامعه هنری و ادبی میتوانست به «جو» کمک کند که راه خود را در دنیای هنر پیدا کند.
_ تئو ون گوگ که بود؟
برادر نزدیک و پشتیبان همیشگی ونسان، تئودوروس ون گوگ ملقب به تئو چهار سال پس از ونسان در ۱ مه ۱۸۵۷ زاده شد. کار او فروش تابلوهای نقاشی بود و باعث آشنایی ونسان با نقاشان پستامپرسیونیسم شد. تئو حتی زمانی که خود تنگدست بود مخارج ونسان را میپرداخت و در ازای آن ونسان تابلوهایش را برای او میفرستاد. او مخارج سفر ونسان به ارل در جنوب فرانسه و اقامتش در آن شهر را از درآمد خود پرداخت. ونسان امیدوار بود بتواند چند سال در آنجا با خیال آسوده کار کند تا سرانجام روزی با فروش تابلوهایش زحمات برادرش را جبران کند. البته این آرزوی ونسان هیچگاه برآورده نشد.
تصویر خانم جو در کنار همسرش تئو برادر ونسان ونگوگ
تئودوروس همیشه با ونسان رابطهٔ بسیار صمیمیای داشت و نامههای بسیاری به یکدیگر مینوشتند. تئو در واقع تنها فردی بود که در زمان حیات ونسان او و نقاشیهایش را عمیقاً درک میکرد. او همچنین تنها کسی بود که هنگام مرگ ونسان در کنارش بود و هر کاری که از دستش برمیآمد برای نجات زندگی او انجام داد. تئو شش ماه پس از مرگ ونسان، در سن ۳۳ سالگی درگذشت.
_ به شهرت رساندن نقاشیهای «ونگوگ»
«جو» باهوش بود. او نمایشگاههایی برای فروش ترتیب داد تا آثار «ونسان» را بیشتر در معرض دید بگذارد. این به شکلگیری خریداران بالقوه کمک کرد. او تعداد زیادی از آثار را هوشمندانه به فروش رساند؛ این آثار را هم به مجموعههایی که برای عموم قابل دسترس بودند و هم به نقاط مختلف جهان فروخت. به این ترتیب، تا حد امکان، افراد بیشتری توانستند آثار «ونسان» را ببینند.
بزرگترین نمایشگاه «ونگوگ»
در سال ۱۹۰۵، «جو» بزرگترین نمایشگاه جامع آثار «ونگوگ» را در موزه اشتدلیک آمستردام برگزار کرد. در این نمایشگاه بیش از ۴۸۰ اثر هنری به نمایش گذاشته شد و به دنبال این نمایشگاه، قیمت آثار «ونگوگ» به سرعت بالا رفت.
نامههای ونگوگ
در همین حال، «جو» پروژه بزرگ دیگری را آغاز کرده بود؛ یعنی انتشار نامههایی که «ونسان» برای برادرش «تئو» نوشته بود. انتخاب کردن این نامهها نهتنها «جو» را به این هنرمند بلکه به همسر فقیدش نیز نزدیکتر میکرد، چرا که این دو برادر به هم نزدیک بودند و بسیار برای همدیگر نامه مینوشتند.
جو، نامهها را مرتب کرد و یک مقدمه برای معرفی «ونسان ونگوگ» نوشت. این متن برای سالها منبع سایر متنهایی بود که درباره «ونسان» نوشته میشد. به لطف انتشار این نامهها در سال ۱۹۱۴ میلادی، محبوبیت «ونگوگ» نه تنها به عنوان یک هنرمند بلکه به عنوان یک انسان افزایش پیدا کرد. مردم از طریق این نامهها توانستند، رویاها، علایق، سختیها و البته دیدگاه هنری «ونگوگ» را متوجه شوند.
نامههایی به زبان انگلیسی
«جو» زبان انگلیسی را آموخته بود و با مداومت روی ترجمه این نامهها به زبان انگلیسی کار کرد. وقتی «جو» در سال ۱۹۲۵ میلادی درگذشت، دو سوم نامهها را ترجمه کرده بود. نسخه انگلیسی این نامهها چهار سال بعد منتشر شد.
عکسی ساخته فتوشاپ از خانم جو در کنار ونسان ونگوگ
فداکاری برای درخشش «ونگوگ»
«جو» بین سالهای ۱۸۹۱ تا ۱۹۲۵ میلادی حدود ۲۰۰ مورد از آثار هنری «ونگوگ» را فروخت. اما یک اثر وجود داشت که او و پسرش به سختی میتوانستند از آن جدا شوند. آنها هنوز صاحب دو مورد از پنج نقاشی معروف آفتاب بودند و این آثار برایشان بسیار عزیز بود. «جو» در نهایت در سال ۱۹۲۴ میلادی یکی از آنها را به گالری ملی لندن فروخت.
ونسان با شهرت جهانی
«جو» به لطف چنین فداکاریهایی توانست آرزوی خود و همسر فقیدش را محقق کند. وقتی او در سال ۱۹۲۵ درگذشت، آثار «ونگوگ» در سطح جهان به شهرت رسیده بودند و در موزههای سراسر جهان به نمایش گذاشته میشدند.
با این حال، «جو» همیشه دقیقا میدانست که کدام آثار را نمیخواهد بفروشد. برخی از آثار برای خانواده ارزش عاطفی داشتند یا مورد علاقه «جو» بودند، مثل «درو کردن». این مجموعه برای نگهداری در خانواده بود.
_ ادامه یک رویا
پس از درگذشت «جو»، پسرش که همنام «ونسان» بود، آثار هنری را که هنوز در خانواده بود به یک بنیاد انتقال داد. «ونسان» همچنین یکی از موسسان «موزه ونگوگ» بود و آرزوی بزرگش بود که این مجموعه برای همه به طور دائمی در دسترس باشد.
از آن زمان تا به امروز عموم مردم میتوانند مجموعه خانواده «ونگوگ» را در «موزه ونگوگ» تماشا کنند.
عکس بالا ونسان ونگوگ [ پسر جو و طبیعتن برادرزاده ونسان ونگوگ] را در موزه ونگوگ نشان می دهد.
_ درباره ونسان ونگوگ
شاید بیشترین چیزی که ما درباره ون گوگ شنیده ایم ماجرای گوش ونگوگ است:
وَنسان وَن گوگ که از بیماری روانی رنج میبرد، در دسامبر ۱۸۸۸ ، حدود دو سال پیش از مرگش ، در ۳۵ ساگی ، گوش چپ خود را با تیغ سلمانی برید. دربارهٔ اصل ماجرا تردیدی وجود ندارد و خود نقاش هم در دو خودنگاره تصویرش را با گوش باند پیچی شده کشیده است. اما کمتر کسی به شیوه مشهور شدن و عالم گیر شدن نقاشی هایش پرداخته است.
ونسان ون گوگ فقط ۳۷ سال زندگی کرد؛ ونسان ۳۰ مارس ۱۸۵۳ – ۲۹ ژوئیهٔ ۱۸۹۰ نقاش پستامپرسیونیسم هلندی بود که کار او تأثیر گستردهای بر هنر سده ۲۰ میلادی گذاشت. کارهای او شامل شب پر ستاره، تکچهره، خودنگاره، چشمانداز، طبیعت بیجان، سرو، کشتزار گندم و گلهای آفتابگردان است.
او از کودکی به نقاشی علاقه داشت ولی تا اواخر دههٔ دوم زندگیاش نقاشی نکرد.
او بسیاری از کارهای مشهور خود را در دو سال آخر زندگیاش تکمیل کرد. وی در یک دهه بیش از ۲۱۰۰ کار هنری تولید کرد که شامل ۸۶۰ نقاشی رنگ روغن و بیش از ۱۳۰۰ نقاشی با آبرنگ، طراحی و چاپ میشود.
ون گوگ در خانوادهٔ سطح متوسط به دنیا آمد و جوانی خود را به عنوان فروشنده آثار هنری گذراند. او پس از تدریس در آیزولوورث و رامسگیت انگلستان به لاهه، لندن و پاریس سفر کرد. او در جوانی عمیقاً مذهبی بود و آرزو داشت کشیش شود. از سال ۱۸۷۹ به عنوان مُبلغ مسیحی در میان کارگران زغالسنگ در بلژیک فعالیت کرد و در آنجا آغاز به کشیدن طرحهایی از مردم محلی نمود. در سال ۱۸۸۵ سیبزمینیخورها که نخستین کار مهم او شناخته میشود را کشید.
در مارس ۱۸۸۶ به پاریس رفته و با امپرسیونیسم فرانسوی آشنا شد. بعدها به جنوب فرانسه رفت و تحت تأثیر نور آفتاب شدید آنجا قرار گرفت.
هرچند او در زمان حیاتش در گمنامی بهسر میبرد و در تمام طول عمر خود تنها یک تابلو نقاشی به نام تاکستان سرخ و چند طراحی از خود را فروخت اما اکنون بهعنوان یکی از تأثیرگذارترین نقاشان سده ۱۹ (میلادی) در جهان شناخته میشود.
ون گوگ شیفته نقاشی از مردم طبقهٔ کارگر مانند تابلوی سیبزمینیخورها، کافههای شبانه مانند تراس کافه در شب، مناظر طبیعی فرانسه، گلهای آفتابگردان، شب پر ستاره و خودنگاره بود. وی در اواخر عمر به شدت از بیماری روانی اختلال دوقطبی و فشار روحی رنج میبرد.
هنوز در مورد نحوه مرگ ونسان تردید وجود دارد، برخی معتقدند او خودکشی کرده و برخی دیگر یقین بر کشته شدن وی دارند.
جعبه سند | جو ونگوگ-بونگر
نام: جو (جوهانا) ونگوگ-بونگر (Johanna van Gogh-Bonger)
سال ورود به ماجرا: ۱۸۹۱
شش ماه پس از درگذشت تئو ونگوگ، جو در ۲۸ سالگی با فرزند خردسالش وارث صدها اثر ونسان ونگوگ و صدها نامه میان دو برادر شد.
سند تاریخی شماره ۱
نخستین نمایشگاههای مستقل ونگوگ (دهه ۱۸۹۰)
جو با امانت دادن آثار به گالریها و برگزاری نمایشگاههای پیدرپی در هلند، فرانسه و سپس دیگر کشورهای اروپایی، نام ونسان ونگوگ را وارد جریان رسمی هنر کرد؛ اقدامی که پایههای شهرت جهانی او را بنا نهاد.
سند تاریخی شماره ۲
نمایشگاه بزرگ موزه اشتدلیک آمستردام (۱۹۰۵)
جو با همکاری موزه اشتدلیک، بزرگترین نمایشگاه آثار ونگوگ تا آن زمان را برگزار کرد؛ نمایشگاهی با بیش از ۴۸۰ اثر که نقطه عطفی در پذیرش جهانی ونگوگ به شمار میرود و توجه منتقدان، موزهها و مجموعهداران را به او جلب کرد.
سند تاریخی شماره ۳
انتشار نامههای ونسان به تئو (۱۹۱۴)
جو سالها وقت صرف گردآوری، ویرایش و آمادهسازی نامههای ونسان کرد. انتشار این نامهها، تصویری انسانی از ونگوگ ارائه داد و او را نهتنها بهعنوان یک نقاش، بلکه بهعنوان شخصیتی اندیشمند، حساس و تأثیرگذار به جهان معرفی کرد. این مجموعه هنوز از مهمترین منابع شناخت زندگی و اندیشههای ونگوگ است.
استراتژی بازارسازی;
مدیریت و نگهداری میراث هنرمند
عرضه تدریجی آثار و جلوگیری از فروش شتابزده
برگزاری نمایشگاههای مستمر
امانت دادن آثار به موزهها و نهادهای معتبر
انتشار اسناد و نامهها برای ساختن روایت زندگی هنرمند
گسترش شناخت بینالمللی از طریق ترجمه و انتشار آثار
نوآوری تاریخی:
مدیریت میراث و خلق روایت از ونسان ونگوگ مرده از طریق نامه هایش به برادر مرده اش!
نتیجه
وقتی جو ونگوگ-بونگر در سال ۱۹۲۵ درگذشت، ونسان ونگوگ دیگر هنرمندی گمنام نبود؛ آثارش در معتبرترین موزههای اروپا به نمایش درآمده بود، بازار آثارش شکل گرفته بود و نام او به یکی از مهمترین چهرههای هنر مدرن تبدیل شده بود.
میراث
بسیاری از پژوهشگران تاریخ هنر، جو ونگوگ-بونگر را یکی از تأثیرگذارترین مدیران میراث هنری در تاریخ میدانند؛ زنی که با صبر، برنامهریزی و درک عمیق از ارزش فرهنگی آثار، نقش تعیینکنندهای در جهانی شدن نام ونسان ونگوگ ایفا کرد.
