سخنرانی مژده طباطبائی در دانشگاه پاریس سیته: گالری مژده همواره مشتاق همکاریهای بینافرهنگی است
متن کامل سخنرانی مژده طباطبائی، بنیانگذار و مدیر گالری مژده تهران در دانشگاه پاریس سیته
ایران آرت : مژده طباطبائی، بنیانگذار و مدیر گالری مژده تهران در روز دوم کنگره چهار روزه انجمن نشانه شناسی فرانسه در دانشگاه پاریس سیته درباره مهدی سحابی، هنرمند شناخته شده ایرانی سخنرانی کرد.
کنگره ۲۰۲۶ انجمن نشانهشناسی فرانسه با موضوع «تعیّن و عدم تعیّن» از ۱۷ تا ۲۰ ژوئن ۲۰۲۶ در دانشگاه پاریس سیته برگزار شد.
این رویداد علمی با محوریت «نشانهشناسی میان پیشبینیپذیری و پیشبینیناپذیری» به بررسی نسبت معنا، قطعیت، ابهام و امکانهای تفسیر در حوزههای مختلف فرهنگی، هنری و اجتماعی
روز دوم کنگره، ۱۸ ژوئن، مژده طباطبائی، مدیر گالری مژده که سال ۱۴۰۰ کتاب "تکاپوی معنا: تحلیل نشانه-معناشناختی آثار تجسمی مهدی سحابی" را منتشر نمود در همین خصوص سخنرانی کرد.
متن کامل این سخنرانی در پی می آید:
من مژده طباطبائی، بنیانگذار و مدیر گالری مژده هستم. این گالری را در سال ۱۳۷۷ در تهران تأسیس کردم و اکنون بیش از ۲۷ سال از آغاز فعالیت آن میگذرد. در طول این سالها، گالری مژده همواره در جهت معرفی هنر مدرن و معاصر ایران و ثبت شایستۀ هنرمندان ایرانی در تاریخ هنر گام برداشته است. از همان ابتدای فعالیت، در کنار برگزاری نمایشگاهها، پژوهش در هنر نیز یکی از محورهای اصلی کار ما بوده و تلاش کردهایم از طریق انتشار کتابهای تخصصی و همکاری با موزهها و نهادهای معتبر هنری، سهمی در توسعۀ دانش و شناخت هنر ایران داشته باشیم.
یکی از مهمترین هنرمندانی که گالری مژده طی سالهای اخیر به معرفی و پژوهش پیرامون آثار او پرداخته، مهدی سحابی (۱۳۲۲–۱۳۸۸) است؛ هنرمندی چندوجهی که در مقام مترجم، نویسنده، روزنامهنگار، عکاس، نقاش و مجسمهساز، نقشی ماندگار در فرهنگ و هنر معاصر ایران ایفا کرده است.
اهمیت مهدی سحابی از این جهت نیز دوچندان است که او در طول حیات پربار خود یکی از برجستهترین چهرههای پیوند فرهنگی میان ایران و فرانسه بود. سحابی با ترجمۀ رمان در جستوجوی زمان از دست رفته اثر مارسل پروست و نیز آثار بسیاری دیگر از نویسندگان مهم فرانسوی، سهمی ارزشمند در معرفی ادبیات فرانسه به جامعۀ فارسیزبان داشته است. در کنار فعالیتهای ادبی، سحابی در عرصۀ هنرهای تجسمی نیز آثاری شاخص خلق کرده و از هنرمندان مهم مدرنیست ایران به شمار میرود. از این رو، بر این باورم که امروز در مناسبترین زمان و مکان برای پرداختن به این هنرمند ویژه گرد هم آمدهایم.
در سال ۱۴۰۰، کتاب مجموعۀ آثار این هنرمند با همکاری گالری مژده و موزه هنرهای معاصر تهران منتشر شد و همزمان نمایشگاهی مروری بر آثار او در این موزه برگزار گردید. در جریان این نمایشگاه، مجموعهای از نشستهای تخصصی با هدف بررسی ابعاد مختلف آثار و اندیشۀ هنری سحابی برگزار شد.
یکی از این نشستها با حضور سه نشانهشناس برجستۀ فرانسوی، آقایان ژاک فونتنی، دنی برتران و ایوان دارو هریس و همچنین دو نشانهشناس برجستۀ ایرانی، مرضیه اطهاری نیکعزم و حمیدرضا شعیری برگزار شد؛ دو استادی که امروز جای حضورشان در کنار ما بسیار خالی است.
پس از برگزاری این نشست و با لطف آقایان ژاک فونتنی، دنی برتران و ایوان دارو-هریس که مقالات خود را در اختیار ما قرار دادند، با توجه به اهمیت رویکرد تئوری این اندیشمندان و استقبال بینظیر مخاطبان، ثمرۀ این نشست تبدیل به کتابی ارزشمند تحت عنوان تکاپوی معنا، تحلیل نشانه-معناشناختی آثار تجسمی مهدی سحابی شد. این کتاب که از نخستین پژوهشهای متمرکز بر آثار تجسمی مهدی سحابی از منظر نشانهمعناشناسی به شمار میرود، با ترجمۀ مرضیه اطهاری نیکعزم و سهراب احمدی دو سال پس از آن نشست، توسط گالری مژده، موزه هنرهای معاصر تهران و بنیاد مهدی سحابی منتشر شد و اکنون، در سومین سال انتشار این کتاب، گالری مژده مفتخر است که آن را در چارچوب کنگرۀ بینالمللی نشانهشناسی فرانسه معرفی و رونمایی کند. با توجه به تازگی رویکرد نشانهمعناشناسی در مطالعۀ هنرهای تجسمی در ایران، این کتاب میتواند زمینهساز گفتوگوها و همکاریهای گستردهتری میان پژوهشگران و نهادهای فرهنگی دو کشور از منظر بررسی هنر مدرن باشد و دری تازه به سوی این همکاریها بگشاید. گالری مژده همواره مشتاق چنین همکاریهای بینافرهنگی بوده است و بر این باور است که این رویداد میتواند نقطۀ آغازی برای تعاملات بیشتر در زمینۀ پژوهش هنر و مطالعات نشانهشناختی میان ایران و فرانسه باشد. در واقع این رویداد میتواند نقطۀ عطفی در این نوع همکاریها باشد، رویدادی که فرصتی برای بازخوانی میراث یکی از تأثیرگذارترین چهرههای فرهنگی ایران و گفتوگو پیرامون پیوندهای فرهنگی و هنری ایران و فرانسه را فراهم میآورد.
در پایان، مایلم از مدیریت محترم دانشگاه پاریس سیته، مسئولان و استادان دپارتمان نشانهشناسی، نویسندگان و مترجمان ارجمند کتاب، خانوادۀ محترم زندهیاد مهدی سحابی، موزه هنرهای معاصر تهران، آقای سهراب احمدی، همکارانم در گالری مژده و تمامی عزیزانی که در ایران و فرانسه در شکلگیری این پروژه و برگزاری این رویداد نقش داشتهاند، صمیمانه سپاسگزاری کنم.
امیدوارم این نشست، آغازی برای همکاریهای بیشتر و گفتوگوهای عمیقتر میان جامعۀ فرهنگی و دانشگاهی ایران و فرانسه باشد."
گفتنی ست در روز سخنرانی مژده طباطبائی در این همایش، نمایشگاهی از منتخبی از آثار زنده یاد مهدی سحابی نیز در دانشگاه پاریس سیته برپا شده بود.
