فاطمه احمدیان و نقاشی "تخت و بخت"

ایران آرت :  از فاطمه احمدیان، نقاش جوان که آثار در کلکسیون های ایرانی و خارجی حضور دارد، نقاشی "تخت و بخت" را بررسی می کنیم؛ این اثر در سال ۲۰۱۹ در ابعاد ۱۲۰ × ۱۵۰ سانتی‌متر  با تکنیک میکس‌مدیا ترکیبی از رنگ‌روغن، اکریلیک، اکولین و آبرنگ روی بوم خلق شده است.

نقاشی "تخت و بخت" فاطمه احمدیان، توسط آقای Jason Carey مجموعه دار هنری جامائیکایی مقیم دبی خریداری شده و در کلکسیون او نگهداری می شود.

نقاشی فاطمه احمدیان  اثری است که با تکیه بر ظرفیت‌های بصری نگارگری ایرانی، نقاشی درباری و هنرهای تزئینی، جهانی رنگین و پرجزئیات خلق می‌کند.

در این اثر، پیکره‌های انسانی در کنار نقوش گیاهی، آرایه‌های هندسی، لباس‌های فاخر و زیورآلات قرار گرفته‌اند و مجموعه‌ای از عناصر تصویری را شکل داده‌اند که در آن زیبایی‌شناسی تزئینی بر بازنمایی واقع‌گرایانه تقدم دارد.

یکی از ویژگی‌های قابل توجه نقاشی، تبدیل سطح بوم به فضایی متراکم از رنگ، نقش و جزئیات است؛ فضایی که در آن انسان، پوشش و محیط پیرامون، اجزای یک ساختار تصویری واحد هستند.

از منظر تاریخ هنر، اثر را می‌توان در امتداد بازخوانی سنت‌های تصویری ایران قرار داد؛ رویکردی که در آن عناصر تاریخی به‌عنوان منابعی برای خلق بیان بصری جدید مورد استفاده قرار می‌گیرند.

 ارزش بصری این نقاشی فاطمه احمدیان بیش از هر چیز در هماهنگی میان رنگ، خط، نقش، بافت و ترکیب‌بندی و همچنین توجه به ظرفیت‌های تزئینی میراث تصویری ایران قابل بررسی است.

 این اثر فاطمه احمدیان را می‌توان تلاشی برای احیا و بازخوانی جهان تصویری هنر نگارگری ایرانی دانست؛ جهانی که در آن شکوه، آرایه، رنگ و پیکره انسانی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و تصویری میان حافظه تاریخی و بیان هنری کنونی می‌سازند.

_ استیتمنت فاطمه احمدیان درباره نقاشی تخت و بخت: 

«تخت و بخت» برای من فقط یک نقاشی نیست؛ اثری است که آغاز شکل‌گیری زبان تصویری شخصی‌ام را در آن می‌بینم. این نخستین کاری بود که بعد از سال‌ها علاقه و مطالعه در سنت‌های تصویری ایران، سعی کردم از تأثیرپذیری صرف فاصله بگیرم و عناصر مورد علاقه‌ام را با تخیل، تجربه و نگاه خودم دوباره بسازم.

وقتی امروز به این اثر نگاه می‌کنم، چیزی که بیش از هر چیز برایم مهم است، آزادی و جسارت آن است. در زمان خلق «تخت و بخت» به نمایشگاه، فروش یا واکنش مخاطب فکر نمی‌کردم. در نقاشی شبیه کودکی بودم که تازه راه رفتن را شروع کرده و هنوز ترس از افتادن را نمی‌شناسد. شاید به همین دلیل ویژگی‌هایی که بعدها در آثارم متعادل‌تر شدند، در اینجا با اغراق بیشتری حضور دارند؛ چشم‌های بسیار درشت، گردن‌ها و دست‌های کشیده، انگشتان بلند و چانه‌های برجسته. امروز این فرم‌ها را کنترل‌شده‌تر به کار می‌برم، اما همین بی‌پروایی بخشی از هویت این اثر است.

موضوع ظاهری تابلو، زن و مردی با نشانه‌های شاهانه است، اما رابطه‌ی میان آنها برای من مهم‌تر از جایگاه سلطنتی‌شان بود. مرد با تاج، عصا و قامت عمودی خود نشانه‌های اقتدار و صلابت را در اختیار دارد، اما در ترکیب‌بندی پشت زن قرار گرفته است. زن در مقابل، با بدنی منحنی، رقصان و پرتحرک وارد تصویر می‌شود. اگر پیکره‌ی مرد را بتوان به یک خط عمودی تشبیه کرد، زن مجموعه‌ای از منحنی‌هاست؛ و همین تفاوت، میان اقتدار رسمی و ایستای مرد و قدرت بصری، عاطفی و حرکتی زن نوعی کشمکش ایجاد می‌کند.

این رابطه در انتخاب رنگ نیز ادامه پیدا می‌کند. لباس مرد با طیف‌های روشن‌تر کرم و خردلی آرام‌تر و عقب‌نشسته‌تر است، در حالی که زن با قرمزهای عمیق، نقش‌های درشت و جزئیات متراکم، بخش اصلی انرژی بصری اثر را در اختیار می‌گیرد. حتی فضای پس‌زمینه، پرده‌ها و ترکیب طلایی و قرمز محیط نیز بیشتر با حضور زن هم‌صدا هستند؛ به شکلی که انگار فضای تصویر نیز تحت تأثیر او قرار گرفته است.

در دوره‌ای که این اثر را ساختم، نگاه من به زن با امروز تفاوت داشت. آن زمان بیشتر درگیر قدرت، آسیب‌پذیری، جذابیت و تأثیر زن در روابط انسانی بودم و شاید ناخودآگاه جایگاه پررنگ‌تری برای او قائل می‌شدم. امروز این نگاه برایم متعادل‌تر شده و دیگر جنسیت را معیار برتری انسان نمی‌دانم. با این حال، برایم مهم است که آن مرحله‌ی فکری را حذف یا انکار نکنم؛ چون «تخت و بخت» سند صادقانه‌ی همان دوره از مسیر فکری و هنری من است.

عنوان «تخت و بخت» نیز از همین رابطه می‌آید. «تخت» برای من می‌تواند نشانه‌ی جایگاه، اقتدار و نظم رسمی باشد و «بخت» به بخش ناپایدارتر زندگی اشاره کند؛ به میل، رابطه، جذابیت و عواملی که می‌توانند مسیر انسان را تغییر دهند. مرد در ظاهر صاحب نشانه‌های قدرت است، اما در ساختار نقاشی، زن بخش مهمی از میدان بصری و عاطفی اثر را در اختیار گرفته است.

از نظر تکنیکی نیز «تخت و بخت» اثری تجربه‌گرایانه است. برخلاف بسیاری از آثار بعدی‌ام که رنگ‌روغن در آنها نقش اصلی‌تری پیدا کرد، در این تابلو از ترکیبی از رنگ‌روغن، اکریلیک، اکولین و آبرنگ استفاده کردم. بخشی از پس‌زمینه با رنگ‌روغن شکل گرفته و در قسمت‌های دیگر، آزادی بیشتری در انتخاب مواد داشتم. در آن زمان بیش از آنکه خودم را به یک تکنیک خاص محدود کنم، دنبال رسیدن به کیفیت بصری‌ای بودم که تصویر به آن نیاز داشت.

من هنوز «تخت و بخت» را بسیار دوست دارم؛ نه به این دلیل که آن را کامل‌ترین اثرم می‌دانم، بلکه به این دلیل که یکی از آزادترین و بی‌واسطه‌ترین کارهایم است. در آن هنوز بسیاری از چیزها را مهار نکرده بودم. شاید بتوانم بگویم این تابلو لحظه‌ای است که زبان تصویری من برای نخستین بار، خام‌تر و اغراق‌شده‌تر اما با جسارت زیاد، خودش را نشان داد.

_ نگاهی زیبایی شناختی به اثر تخت و بخت فاطمه احمدیان 

نقاشی تخت و بخت " فاطمه احمدیان"، خلق‌شده در سال ۲۰۱۹، با ابعاد ۱۲۰ × ۱۵۰ سانتی‌متر و تکنیک میکس‌مدیا روی بوم، از ترکیب رنگ‌روغن، اکریلیک، اکولین و آبرنگ شکل گرفته است.

اثر در قلمرو بازخوانی و بازآفرینی سنت‌های تصویری و تزئینی ایران قرار می‌گیرد و نشانه‌هایی از نگارگری، نقاشی درباری و آرایه‌های هنرهای سنتی را بازخوانی می‌کند.

در مرکز تصویر، دو پیکره با پوشش فاخر و تشریفاتی دیده می‌شوند: مردی با تاج بلند و ریش انبوه در سمت چپ و زنی با جامه‌ای گسترده، زیورآلات و آرایش پرجزئیات در سمت راست. موضوع اثر صرفاً بازنمایی یک زوج اشرافی نیست؛ انسان، پوشش و فضای تزئینی پیرامونش در پیوندی متقابل قرار دارند. آنها را باید صورت‌هایی نمادین دانست که به مفاهیم قدرت، منزلت و زیبایی و حافظه تصویری هنر ایران ارجاع می‌دهند.

ترکیب‌بندی عمودی و چندلایه است. دو پیکره در مرکز قرار دارند؛ پشت سرشان سطحی مستطیل‌شکل با زمینه قرمز و نقوش گیاهی طلایی دیده می‌شود و زمینه زرشکی پیرامونی، همچون قاب، نگاه را به سوی شخصیت‌ها هدایت می‌کند. نقوش هندسی پایین تصویر لایه دیگری می‌سازند. عمق نه با پرسپکتیو خطی، بلکه از طریق هم‌پوشانی عناصر، تغییر مقیاس نقوش و مجاورت سطوح القا می‌شود. 

قامت، تاج و ریش مرد در سمت چپ وزن بصری ایجاد می‌کند؛ دامن گسترده و رنگ سرخ لباس زن و آرایه‌های آن در سمت راست پاسخ این وزن‌اند. بنابراین، تعادل اثر نامتقارن است، نه مبتنی بر تقارن کامل.

خط در سازمان‌دهی تصویر نقشی بنیادین دارد. خطوط پیرامونی مرز پیکره‌ها را مشخص می‌کنند؛ خطوط تکرارشونده، لباس و زیورآلات سطوح را سامان می‌دهند و گردش خطوط گیاهی و اسلیمی، نگاه را در سراسر بوم به حرکت درمی‌آورد. این خطوط بیش از بازنمایی آناتومی، کارکردی ساختاری و تزئینی دارند. انحناهای نرم چهره زن در برابر امتدادهای عمودی قامت و ریش مرد، تنوعی هماهنگ پدید می‌آورند.

پالت رنگی بر قرمز، زرشکی و طلایی استوار است. قرمز در زمینه و لباس زن تکرار می‌شود و پیوستگی بصری می‌سازد؛ طلایی در نقوش گیاهی، پوشش و زیورآلات، درخششی فاخر و یادآور اشیای نفیس درباری دارد. آبی لاجوردی و فیروزه‌ای در تاج و جزئیات لباس‌ها، در برابر گرمای غالب قرار می‌گیرند و نقاط تأکید می‌سازند؛ مشکی در مو، ریش و خطوط به تفکیک فرم‌ها کمک می‌کند. رنگ‌ها عمدتاً ارزش تزئینی دارند و کمتر برای بازنمایی نور طبیعی یا حجم‌پردازی واقع‌گرا به کار رفته‌اند.

پیکره‌ها با خطوط پیرامونی، تضاد رنگی و جزئیات از زمینه جدا می‌شوند. فرم پیکره‌ها آرمانی و غیرواقع‌گراست. چهره زن با خطوط نرم‌تر پرداخت شده و ریش بلند مرد امتداد عمودی سیمای او را تقویت می‌کند. لباس‌ها بیش از آنکه حجم طبیعی پارچه را بازنمایی کنند، به سطحی برای نمایش نقش تبدیل شده‌اند؛ دامن گسترده زن نیز در تعادل بخش پایینی تصویر مؤثر است.

بافت از عناصر تعیین‌کننده اثر است. تنوع خطوط، لکه‌های رنگی و تراکم جزئیات، چشم را میان سطوح به حرکت درمی‌آورد. لباس‌ها و زیورآلات از جزئیات بیشتری نسبت به چهره‌ها برخوردارند. تکنیک میکس‌مدیا نیز امکان تنوع در شفافیت، پوشانندگی و شدت رنگ را فراهم می‌کند.

نقوش گیاهی، گل‌ها، شاخه‌های پیچان و اسلیمی در کنار آرایه‌های هندسی، هویت تزئینی اثر را می‌سازند. تزئینات لباس و زیورآلات نیز نقاشی را به سنت‌های پارچه‌بافی، فلزکاری و جواهرسازی ایران پیوند می‌دهند؛ بنابراین ارجاع اثر تنها به نگارگری محدود نیست.

از نظر سبک‌شناختی، طراحی چهره‌ها، رنگ‌های نسبتاً تخت، اهمیت خط و فضای غیرپرسپکتیوی فاطمه احمدیان با نگارگری ایرانی ارتباط دارند. پیکره‌های اشرافی، تاج‌ها، جواهرات و پوشش فاخر نیز یادآور برخی ویژگی‌های نقاشی قاجارند. بااین‌همه، اثر را نباید صرفاً نگارگری یا نقاشی قاجاری نامید؛ تعبیر دقیق‌تر، بازخوانی معاصر سنت‌های تصویری و تزئینی ایران است.

پیوند انسان و تزئینات نشان می‌دهد که شخصیت‌ها در جهانی آرایه‌مند حضور دارند و هویت بصری آنها از محیط جدا نیست.

از این نقاشی خوش رنگ فاطمه احمدیان که گویا چالش و بحرانی در آن نیست، زیبایی می تراود اما غیر از این شاید بتوان مهم‌ترین نکات نقاشی تخت و بخت فاطمه احمدیان را این گونه فهرست کرد: انسجام زبان تصویری، توجه به جزئیات، بهره‌گیری از میراث تصویری ایران، تعادل نامتقارن پیکره‌ها، رنگ‌گذاری قدرتمند و تبدیل سطح به عرصه‌ای فعال برای نقش و بافت. در مقابل، تراکم تزئینات گاه از تمرکز بر پیکره‌ها می‌کاهد و سلسله‌مراتب عناصر اصلی و فرعی را کم‌رنگ می‌کند. حالات چهره‌ها بیشتر آرمانی و تزئینی‌اند و رابطه عاطفی مشخصی میان دو شخصیت شکل نمی‌گیرد؛ ارتباط آنها عمدتاً از مجاورت و هماهنگی ترکیب‌بندی حاصل می‌شود.

نقاشی فاطمه احمدیان تلاشی برای احضار شکوه تصویری گذشته است. اثر با رنگ، خط، بافت و تزئینات، جهانی نمادین و روایی می‌آفریند که در آن پیکره انسانی و آرایه‌های پیرامونش اجزای یک کلیت‌اند. ارزش آن در پیوند حافظه تصویری ایران با امکانات میکس‌مدیا و بوم معاصر و تبدیل سطح نقاشی به میدانی سرشار از جزئیات و حرکت بصری نهفته است.

نقاشی "تخت و بخت" فاطمه احمدیان، توسط آقای Jason Carey مجموعه دار هنری جامائیکایی مقیم دبی خریداری شده و در کلکسیون او نگهداری می شود.

_ قیمت آثار  فاطمه احمدیان 

فاطمه احمدیان [ ۱۳۶۱ خوانسار ] فارغ التحصیل کارشناسی هنرهای اسلامی، گرایش سفال و مجسمه، از دانشگاه هنر اصفهان است،

در سال ۲۰۲۱ تابلوی "یونس نبی" او در ابعاد ۱۶۰×۲۰۰ سانتی‌متر در معامله‌ای خصوصی به قیمت ۴۵۰۰ دلار توسط Jason Carey جیسون کری مجموعه دار جامائیکایی مقیم دبی خریداری شد.

نقاشی فاطمه احمدیان با عنوان «خوان چهارم رستم؛ نبرد رستم با جادوگر» که در سال ۲۰۲۱ با تکنیک رنگ روغن روی بوم در ابعاد ۱۶۰ × ۲۰۰ سانتی‌متر خلق شده توسط آقای شهداد فاضلی خریداری و اکنون در کتابخانه موزه فاضل در شهر خوانسار در استان اصفهان نگهداری می شود.

آثار فاطمه احمدیان به جهت جهان بینی و تم خاص آثارش مورد توجه جامعه هنر و بازار هنر است؛ کانسپت های نقاشی های احمدیان چنان است که در نگاه نخست، کلاسیک و سنتی و پس از گذشت چند دقیقه، سویه های معاصر آن مشهود می شود. همین عنصر متفاوت معنایی و صد البته قدرت طراحی او ، سبب اقبال روز افزون به آثارش شده است.